Nawrocki chce zmian w emeryturach. Prawnicy zabrali głos

Kim jest Karol Nawrocki?

Karol Tadeusz Nawrocki przyszedł na świat 3 marca 1983 roku w Gdańsku jako najstarsze dziecko Ryszarda i Elżbiety Nawrockich. Nadanie mu pierwszego imienia nie było przypadkowe – stanowiło wyraźne odniesienie do postaci Jana Pawła II, która wówczas miała dla wielu polskich rodzin znaczenie nie tylko religijne, ale i symboliczne. Dzieciństwo i młodość spędził w dzielnicy Siedlce, mającej w tamtym czasie wyraźnie robotniczy charakter, co wpłynęło na jego wczesne doświadczenia społeczne i sposób postrzegania rzeczywistości. Edukację podstawową odbył w Szkole Podstawowej nr 58, a następnie kontynuował naukę w IV Liceum Ogólnokształcącym w Gdańsku, które ukończył w 2002 roku.

Już na wczesnym etapie dorosłego życia widoczne było jego zainteresowanie zarówno zagadnieniami organizacyjnymi, jak i problematyką historyczną. W 2003 roku uzyskał kwalifikacje specjalisty do spraw zarządzania personelem w Policealnym Studium Biznesu i Administracji w Gdańsku, co świadczyło o pragmatycznym podejściu do kariery zawodowej. Równolegle rozpoczął studia na kierunku historia na Uniwersytecie Gdańskim, wybierając ścieżkę akademicką, która w kolejnych latach stała się jednym z filarów jego aktywności zawodowej.

Po obronie pracy magisterskiej w 2008 roku nie zakończył działalności naukowej. Kontynuował badania, koncentrując się na najnowszej historii Polski, zwłaszcza na relacjach społeczeństwa z władzą komunistyczną. W 2013 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy zatytułowanej Opór społeczny wobec władzy komunistycznej w województwie elbląskim 1976–1989. Promotorem pracy był dr hab. Grzegorz Berendt, a w gronie recenzentów znaleźli się uznani badacze dziejów najnowszych: prof. Antoni Dudek oraz prof. dr hab. Wojciech Polak. Tematyka dysertacji jasno sytuowała Nawrockiego w nurcie badań nad opozycją demokratyczną i mechanizmami funkcjonowania państwa autorytarnego.

Równolegle z działalnością naukową rozwijał kompetencje menedżerskie. W 2023 roku ukończył studia podyplomowe International MBA in Strategy, Programme and Project Management na Politechnice Gdańskiej, co można odczytywać jako świadome przygotowanie do pełnienia funkcji kierowniczych w dużych instytucjach publicznych.

Jego kariera zawodowa obejmowała stanowiska o znaczeniu ogólnokrajowym. W latach 2017–2021 pełnił funkcję dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, instytucji znajdującej się w centrum debat dotyczących polityki historycznej. Następnie, w latach 2021–2025, stał na czele Instytutu Pamięci Narodowej jako jego prezes. Ten etap działalności ugruntował jego pozycję jako jednej z kluczowych postaci w obszarze państwowej narracji o najnowszej historii Polski, łączącej zaplecze akademickie z doświadczeniem zarządczym.

Karol Nawrocki późno wyprowadził się z domu

Wizerunek młodego prezydenta bywa często budowany wokół narracji o wczesnej samodzielności i szybkim wejściu w dorosłe życie. Biografia Karola Nawrockiego pokazuje jednak inną, znacznie mniej stereotypową ścieżkę. Przez wiele lat pozostawał on związany z domem rodzinnym, co – jak sam przyznaje – było efektem zarówno okoliczności życiowych, jak i rodzinnych decyzji podejmowanych w konkretnym momencie jego drogi zawodowej i prywatnej.

– Dość długo mieszkałem w swoim rodzinnym domu. Wcześniej moja żona Marta wprowadziła się z Danielem do nas. W 2010 r. wzięliśmy ślub i jeszcze po ślubie chwilę mieszkaliśmy w rodzinnym domy u mnie, w tych trzech pokojach. To był chyba 2012-13 r. wyprowadziłem się, także jako 30-latek. Chyba zawyżyłem średnią… – mówił polityk w jednym z wywiadów.

W tamtym okresie wspólne mieszkanie tworzyła wielopokoleniowa i patchworkowa struktura: pod jednym dachem żyli jego matka, siostra, a także żona wraz z jej synem. Taki model funkcjonowania rodziny, dziś coraz częstszy, w przypadku osoby aktywnej naukowo i zawodowo wymagał nie tylko kompromisów, lecz także sprawnego godzenia ról prywatnych z rozwijającą się karierą.

Dopiero decyzja o wyprowadzce – podjęta na początku czwartej dekady życia – otworzyła nowy etap pełnej niezależności. Zbiegła się ona z dalszą intensyfikacją pracy naukowej oraz zaangażowaniem w działalność publiczną. Ten fragment biografii Nawrockiego burzy prosty schemat „szybkiego usamodzielnienia się” i pokazuje, że drogi do dorosłości, także w przypadku osób pełniących później najwyższe funkcje państwowe, mogą przebiegać w sposób bardziej złożony i mniej podręcznikowy.

Karol Nawrocki chce zmian w emeryturach

Na początku listopada 2025 roku prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu projekt ustawy zatytułowany „Godna emerytura”, który zakłada istotną modyfikację obowiązujących zasad waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych. Propozycja ta wychodzi naprzeciw problemowi niskich świadczeń, które – mimo corocznej waloryzacji procentowej – w praktyce rosną wolniej i w mniejszym stopniu poprawiają realną sytuację materialną ich beneficjentów.

Sednem projektu jest odejście, w przypadku najniższych emerytur i rent, od mechanizmu procentowego na rzecz waloryzacji kwotowej. Oznaczałoby to, że osoby pobierające świadczenia do określonego progu otrzymywałyby podwyżkę w tej samej, z góry ustalonej wysokości, niezależnie od tego, czy ich emerytura wynosi 1800, 2500 czy 3200 zł brutto. Zgodnie z zapowiedziami, w 2026 roku kwota ta miałaby wynieść 150 zł brutto miesięcznie.

Rozwiązanie to obejmowałoby świadczenia w wysokości do 3300 zł brutto. W przypadku emerytur i rent przekraczających ten poziom waloryzacja byłaby przeprowadzana na dotychczasowych zasadach, czyli w oparciu o wskaźnik procentowy uwzględniający inflację oraz wzrost wynagrodzeń. Projekt wprowadza więc model hybrydowy, różnicując sposób waloryzacji w zależności od wysokości świadczenia.

W uzasadnieniu inicjatywy podkreślano, że celem ustawy jest zmniejszenie dysproporcji między najniższymi a wyższymi emeryturami oraz zapewnienie realnego wsparcia osobom, dla których każda stała podwyżka o określoną kwotę ma większe znaczenie niż niewielki wzrost procentowy. Projekt „Godna emerytura” wpisuje się tym samym w szerszą debatę o sprawiedliwości systemu emerytalnego i o tym, w jaki sposób państwo powinno reagować na rosnące koszty życia, szczególnie w odniesieniu do najsłabszych ekonomicznie grup społecznych.

Taką interpretację proponowanych zmian przedstawiają prawnicy cytowani przez „Fakt”, zwracając uwagę na długofalowe konsekwencje projektowanego rozwiązania. W ich ocenie kwotowa waloryzacja emerytur i rent, choć z pozoru korzystna dla osób otrzymujących najniższe świadczenia, może istotnie zmienić logikę całego systemu ubezpieczeń społecznych.

Eksperci podkreślają, że mechanizm polegający na podnoszeniu niskich świadczeń o jednakową kwotę – niezależnie od rzeczywistego wkładu ubezpieczonego w system – prowadzi do stopniowego zacierania związku między wysokością składek odprowadzanych przez lata pracy a ostateczną wysokością emerytury. W dłuższej perspektywie może to skutkować nie tylko spłaszczeniem świadczeń, ale również zmianą społecznego postrzegania sensu oskładkowania dochodów.

„Zaproponowany w projekcie mechanizm kwotowej waloryzacji świadczeń do określonego poziomu w dłuższym okresie przyczyni się wyrównywania niskich świadczeń i oderwania ich poziomu od wkładu ubezpieczonego wnoszonego latami do systemu ubezpieczeń. W efekcie doprowadzi to do ustalenia swoistego ‘świadczenia obywatelskiego’ dla świadczeń niskich, podlegających waloryzacji kwotowej” – napisano w opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu.

Prawnicy wskazują również na możliwe skutki uboczne takiego rozwiązania. Jednym z nich ma być wzrost ryzyka ukrywania części dochodów, które formalnie powinny podlegać oskładkowaniu. Jeśli bowiem różnice między świadczeniami osób odprowadzających wyższe składki a tymi, którzy płacili je minimalnie, będą się zmniejszać, może to osłabiać motywację do pełnego wykazywania dochodów. W konsekwencji – jak ostrzegają eksperci – może to sprzyjać rozwojowi szarej strefy i dalszemu uszczuplaniu wpływów do systemu ubezpieczeń społecznych.

W tym ujęciu projekt „Godna emerytura” jawi się nie tylko jako propozycja socjalna, ale również jako potencjalny punkt zapalny w debacie o równowadze między solidarnością społeczną a zasadą ekwiwalentności, która od lat stanowi fundament polskiego systemu emerytalnego.